Czynniki immunologiczne
Roli układu odpornościowego w powstawaniu i rozwoju chorób o podłożu
autoimmunologicznym nie można przecenić. Poza nieswoistymi zapaleniami jelita zaliczyć tu
można reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, łuszczycę. U zdrowych ludzi
obserwujemy zjawisko tzw. tolerancji immunologicznej, czyli stanu, w którym organizm nie
odpowiada na antygen, z którym się już uprzednio zetknął. Zjawisko to jest korzystne gdyż
pozwala na tolerowanie fizjologicznej flory bakteryjnej oraz substancji odżywczych. Ważne
jest, aby równocześnie zachowana była zdolność do odpowiedzi na inne antygeny, w tym
przede wszystkim na antygeny mikroorganizmów chorobotwórczych. U osób z dziedzicznie
uwarunkowaną podatnością, w niesprzyjających warunkach może dojść do sytuacji, gdy
reakcja organizmu na znane antygeny przebiega tak, jak na patogenny. Prowadzi to do
zaburzenia równowagi między czynnikami prozpalnymi i przeciwzapalnymi z przewagą tych
pierwszych i do rozwoju zapalenia.
W przewlekłym procesie zapalnym jelita duży udział ma odpowiedz typu
komórkowego. Zwiększona przepuszczalność uszkodzonej błony śluzowej jelita i naczyń
krwionośnych umożliwia nie tylko łatwiejsze przenikanie antygenów, ale także komórek.
Może to prowadzić limfocytów do „uczulenia” limfocytów T na zewnętrzny antygen i do
prowadzi do uwalniania limfokin, które aktywują makrofagi. Te zaś przenikając przez
€szkodzoną ścianę jelita gromadzą się dużej liczby m w ogniskach zapalnych zapoczątkowuje
prtzyczyniająć się do powstawania zmian ziarninowych tworzenie ziarniny.
Po prezentacji antygenu przez komórki dochodzi do uwolnienia cytokin pozapalnych i
aktywacji komórek T pomocniczych. Zwiększeniu liczby (proliferacji) tych limfocytów
towarzyszy zmniejszenie liczby lub aktywności limfocytów Ts (supresorowych),
odpowiedzialnych za hamowanie reakcji odpornościowej.
Wielu badaczy uważa że za różnice w funkcjonowaniu układu odpornościowego mogą być
odpowiedzialne polimorfizmy genów kodujących poszczególne cytokiny. Kombinacje tych
genów i ich regulacja może mieć wpływ na podatność na zachorowanie i na przebieg
kliniczny choroby.
U pacjentów z wzjg duże znaczenie przypisuje się interleukinie 7, której stężenie w surowicy
krwi osób chorych istotnie wzrasta. Także IL-18 ma modulujący efekt na przebieg chL-C w
modelu zwierzęcym poprzez wpływ zarówno na apoptozę (programowana śmierć komórek),
jak i na syntezę interferonu-gamma i IL-10 U pacjentów chorych na wrzodziejące zapalenie
jelita w zmianach zapalnych wykazano wzrost liczby limfocytów T produkujących
interleukinę–5.
Ważnych informacji o patogenezie powstawania nzj można uzyskać stosując do badań
modele zwierzęce w tym zwierzęta transgeniczne. Jeżeli u myszy wywołamy podwyższoną
ekspresją genu kodującego IL-7, to u osobników takich przed 12 tygodniem życia obserwuje
się rozwój zapalenia jelita przypominające wzjg u ludzi.
Odnotowuje się również wzrost liczebności plazmocytów produkujących immunoglobulinę M
i G. We wzjg wyraźnie wzrasta poziom immunoglobuliny G1, a w chL-C wzrost G2.
Więcej w Nowa Pediatria zeszyt 30 (3/2002)